Wie de envelop ziet: metadata in Signal, SimpleX, Session en XMPP vergeleken
End-to-endversleuteling beantwoordt één vraag — kan iemand dit bericht onderweg lezen — en zegt niets over de stillere vraag die evenveel telt: wie kan zien dat er überhaupt een bericht is verstuurd. Bezorgmetadata zoals verbindingstijden, IP-adressen, identificatoren en contactpatronen worden nooit versleuteld, want iets moet leesbaar blijven om het verkeer überhaupt te routeren.
Wat metadata dekt
Inhoudsversleuteling verbergt wat er gezegd wordt. Ze verbergt niet dat een apparaat op een gegeven moment, vanuit een bepaald netwerk, een dienst contacteerde en een payload van een bepaalde grootte uitwisselde. Timing en volume alleen al schetsen wie met wie en wanneer praat; daarom wegen de architectuurkeuzes van elke messenger rond metadata net zo zwaar als diens versleuteling.Signal: sealed sender en minimale retentie
Signal houdt de opslag op de server zo klein mogelijk en gebruikt sinds 2018 sealed sender om de identiteit van de afzender van de buitenkant van elk bericht te strippen; de vergelijking van het project: post met "a blank space where the 'from' address used to be", af te leveren met alleen de bestemming bekend. Hetzelfde bericht geeft de grenzen toe: bescherming tegen "traffic correlation via timing attacks and IP addresses" is nog werk in uitvoering, en een apparaat dat Signal gebruikt meldt zijn verbinding nog steeds aan Signals infrastructuur. Wat Signal bewaart, documenteren juridische openbaarmakingen beter dan marketing. De pagina met overheidsverzoeken publiceert de transcripties van ontvangen eisen; antwoording op een grand jury-subpoena in 2016 meldde dat de enige informatie die kon worden verstrekt de registratiedatum van het account en de datum van de laatste verbinding van de gebruiker was. Verzoeken die in 2021 en na een nieuwe subpoena in maart 2026 werden afgehandeld, herhalen hetzelfde refrein: de data bestaan simpelweg niet op Signals servers. Wat overblijft is het residu van elk client-serverontwerp: wanneer u verbond, en vanwaar. Eén structurele identificator blijft: Signal-accounts worden aangemaakt op een telefoonnummer, al houden gebruikersnamen dat nummer nu buiten andermans contactlijsten. Dat bindt elk account aan iets in de echte wereld — relevant wanneer de houder niet aan een persoon gekoppeld mag worden.SimpleX: geen gebruikersidentificatoren in het netwerk
SimpleX pakt het identificatorprobleem frontaal aan. In plaats van accounts zet het berichten door via berichtenwachtrijen per contact, waarvan de adressen het enige zijn dat een server kent. Het project stelt dat "SimpleX Chat has no user identifiers visible to the network"; profielen, contacten en berichten staan uitsluitend op clientapparaten. Een gesprek loopt doorgaans via twee verschillende relays, één per richting, zodat geen enkele exploitant verkeer in beide richtingen ziet. Onafhankelijke toetsing bestaat: een code-audit door Trail of Bits, aangekondigd in november 2022 vond twee middelzware en twee lage kwetsbaarheden in de crypto- en netwerkbibliotheek — geen enkele ondermijnt het model zonder identificatoren. Wat SimpleX-servers wél zien, is het wachtrijadres en de verbinding daarmee — een grote reden waarom het project sindsdien investeert in privéroutering om de IP-adressen van afzenders voor relayexploitanten te afschermen. Zoals bij elk relayontwerp hangt de marge ook af van de netwerkgrootte: een wachtrij op een weinig gebruikte server is makkelijker te correleren dan één die in druk verkeer verstopt zit.Session: onion requests over een eigen netwerk
Session schrapt telefoonnummer en e-mail bij het aanmaken van een account: een account is een pas gegenereerd willekeurig ID met een herstelseed. Berichten reizen als onion requests door het gedecentraliseerde netwerk, zo gelaagd dat, in de woorden van het project, "no single server ever knows a message's origin and destination". Bezorging loopt via zwermen van vijf tot zeven knooppunten die versleutelde berichten bewaren tot ze worden opgehaald. De documentatie beweert zelfs dat dit "impossible for Session to track users' IP addresses" maakt; absolute claims verdienen voorzichtigheid, want een kleiner eigen netwerk leunt zwaar op de integriteit van zijn knooppunten.XMPP met OMEMO: versleuteling zonder metadatabeloftes
XMPP is het gefedereerde geval. De OMEMO-standaard (XEP-0384) brengt Signal-stijl double ratchet-versleuteling naar XMPP met ondersteuning voor meerdere apparaten, waarbij servers als onbetrouwbaar voor inhoud worden behandeld. De specificatie is eerlijk over de grens: tegen "metadata and traffic analysis" beschermt ze niet. In een gefedereerd netwerk is zichtbaar wie met wie praat — voor de servers die de accounts hosten en alles op het federatiepad ertussenin. Een provider kiezen is dus netzeer een metadatabeslissing als een beschikbaarheidsbeslissing: inhoudsversleuteling is gestandaardiseerd, metadatabescherming hangt van de exploitant af.Wat geen van allen wegneemt
De vergelijking blijft alleen eerlijk als ze eindigt met wat alle vier delen:- Signal: de dienst ziet verbindingstijden en IP-adressen, en registratie gebeurt met een telefoonnummer; sealed sender verbergt de identiteit van de afzender, en gepubliceerde openbaarmakingen laten zien dat de verstrekte data registratie- en laatsteverbindingsdata zijn.
- SimpleX: relays zien wachtrijadressen en verbindingen daarmee; profielen en berichten blijven op apparaten, zonder accountidentificatoren op netwerkniveau.
- Session: willekeurige account-ID's, onion-request-routing die oorsprong en bestemming voor individuele knooppunten verbergt, versleutelde berichten tijdelijk in knooppuntzwermen.
- XMPP met OMEMO: inhoud end-to-end versleuteld, maar servers en federatiepaden zien wie wanneer met wie communiceert.
- Alle vier: een provider of lokaal netwerk blijft zien dat een apparaat met de dienst praat — of met Tor, indien getunneld — en tijdscorrelatie blijft overal onopgelost.